P16^ink4a

p16^INK4a

p16^INK4a is een eiwit dat in cellen werkt als een rem op de celdeling. Het wordt gemaakt door het CDKN2A-gen en zorgt ervoor dat belangrijke eiwitten die de celcyclus aansturen (CDK4 en CDK6) niet actief worden. Door die rem vermindert p16^INK4a de kans dat de cel doorgaat naar de volgende fase van de deling, waardoor beschadigde of oudere cellen stil komen te staan. Op die manier fungeert het als een soort waakhond die voorkomt dat fouten in het DNA leiden tot ongecontroleerde groei. Omdat het cellen uit de delingscyclus haalt, wordt p16^INK4a vaak gezien als een tumoronderdrukkend eiwit dat bescherming biedt tegen kanker. Tegelijkertijd is verhoogde aanwezigheid van p16^INK4a een veelgebruikte aanwijzing dat een cel verouderd of 'senescent' is geworden; zulke cellen stoppen met delen maar kunnen ontstekingsachtige signalen afgeven. Onderzoekers gebruiken de aanwezigheid van p16^INK4a om verouderingsprocessen in weefsels te bestuderen en om te beoordelen hoe ernstig schade of stress is. Het is belangrijk te weten dat p16^INK4a niet de enige maatstaf is voor veroudering of ziekte: verschillende celtypen en omstandigheden kunnen verschillende reacties geven. Verlies van p16^INK4a-functie kan bijdragen aan kanker doordat cellen dan ongehinderd blijven delen, terwijl een sterke toename kan bijdragen aan verouderingsverschijnselen doordat te veel cellen in rust blijven. Daarom is inzicht in p16^INK4a nuttig voor zowel preventie en diagnose van kanker als voor onderzoek naar veroudering en mogelijke behandelingen.