Inleiding

Glaucoom is wereldwijd een van de meest voorkomende oorzaken van onomkeerbaar gezichtsverlies. Bij glaucoom raakt de intraoculaire druk (IOD) verhoogd doordat de heldere oogvloeistof (kamerwater) niet snel genoeg wordt afgevoerd. Het verlagen van de IOD is de enige bewezen manier om de progressie van de ziekte te vertragen (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Recent onderzoek suggereert dat stikstofmonoxide (NO) – een natuurlijk signaalmolecuul – een sleutelrol speelt bij het reguleren van de vloeistofafvoer en de bloedstroom in het oog. In tegenstelling tot de meeste glaucoommedicijnen die de vloeistofproductie verminderen, helpt NO de vloeistof te ontsnappen door de afvoerkanalen van het oog te ontspannen. Dit heeft geleid tot nieuwe behandelingen (zoals NO-donerende oogdruppels) en roept de vraag op: kunnen voedingssupplementen die NO stimuleren (zoals de aminozuren L-arginine en L-citrulline, of nitraten uit groenten via de voeding) helpen de oogafvoer en de bloedstroom te verbeteren? In dit artikel leggen we uit hoe de NO-route in het oog werkt, bespreken we wat menselijke studies hebben aangetoond over NO-gerelateerde supplementen of voedingsmiddelen, bespreken we mogelijke bijwerkingen (zoals lage bloeddruk of hoofdpijn), en schetsen we hoe toekomstige studies hun effecten zouden kunnen meten met behulp van beeldvorming en echografietechnieken.

De Stikstofmonoxide-route in het Oog

Stikstofmonoxide is een gas dat wordt geproduceerd in de wanden van bloedvaten en oogweefsels en dat relaxatie van gladde spieren veroorzaakt. In het lichaam wordt NO gevormd uit het aminozuur L-arginine door enzymen die stikstofmonoxide synthases worden genoemd (vooral eNOS/NOS3) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Deze NO activeert vervolgens signalering die nabijgelegen bloedvaten en weefsels ontspant. Het afvoersysteem van het oog – het trabeculum (TM) en het kanaal van Schlemm – heeft veel endotheel- en spiercellen. Wanneer deze cellen meer NO ontvangen, ontspannen ze en verbreden ze de kleine afvoerkanalen, waardoor meer vloeistof kan ontsnappen en de IOD daalt (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Eenvoudig gezegd maakt NO de afvoerroute van kamerwater doorlaatbaarder en flexibeler, zodat vloeistof gemakkelijker afvloeit.

Tegelijkertijd beïnvloedt NO ook de bloedstroom in het oog. Het netvlies en het choroïd (lagen die het netvlies van zuurstof voorzien) worden gevoed door kleine slagaders. NO verwijdt deze arteriolen, waardoor de bloedstroom naar het netvlies en de oogzenuw toeneemt (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). Eén studie gaf bijvoorbeeld gezonde vrijwilligers een intraveneuze infusie van L-arginine en ontdekte dat de retinale en choroïdale bloedstroom met ongeveer 10-20% steeg (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). Dit gebeurde zelfs toen hun bloeddruk licht daalde (zie hieronder). In dierstudies worden vergelijkbare effecten waargenomen: de retinale arteriolen verwijden onder L-citrulline (een voorloper van arginine) via NO-gerelateerde routes (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). Kortom, NO helpt zorgen voor een goede oculaire perfusie door oogbloedvaten te openen wanneer dat nodig is.

Het lichaam heeft ook een alternatieve route om NO te maken uit nitraten uit de voeding (de "nitraat-nitriet-NO-route"). Normaal gesproken, onder omstandigheden zoals zuurstoftekort of als de NOS-enzymen niet goed werken (wat kan gebeuren met veroudering of ziekte), zetten gunstige bacteriën in onze mond nitraten (ruimschoots aanwezig in groene bladgroenten en rode biet) om in nitriet en vervolgens in NO in weefsels (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Dit betekent dat u NO kunt verhogen door L-arginine in te nemen (de grondstof voor de gebruikelijke route) of door nitraatrijke voedingsmiddelen te eten die een alternatieve NO-productieroute activeren. Beide zijn uiteindelijk gericht op het verhogen van de NO-niveaus in en rond het oog.

Aminozuur Supplementen (L-Arginine, L-Citrulline)

L-arginine en L-citrulline zijn aminozuren die vaak worden verkocht als voedingssupplementen voor cardiovasculaire gezondheid. L-arginine is te vinden in vlees, vis en noten; L-citrulline is overvloedig aanwezig in watermeloen en wordt door het lichaam omgezet in L-arginine. Het idee is dat het innemen van deze supplementen het lichaam meer bouwstenen kan geven om NO te produceren, waardoor de druk- en stroomverlagende werking ervan in het oog wordt verbeterd.

Laboratoriumstudies bieden enige ondersteuning voor dit concept. Een intraveneuze infusie van 10 gram L-arginine bij gezonde vrijwilligers veroorzaakte bijvoorbeeld een significante daling van de IOD tijdens de infusie (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). (De IOD steeg snel weer na het stoppen van de infusie.) Deze IOD-verlaging ging gepaard met een stijging van de nitrietniveaus in het oogvocht (kamerwater), consistent met een verhoogde NO-productie (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). Belangrijk is dat de studie geen significante verandering in pupilgrootte of focus opmerkte, wat suggereert dat het effect voornamelijk op de afvoer lag. Op vergelijkbare wijze stimuleerde IV L-arginine in een afzonderlijke humane studie de oculaire bloedstroom: de choroïdale bloedstroom nam met ~10-12% toe en de retinale veneuze bloedstroom nam met ~20% toe, hoewel de gemiddelde arteriële druk licht daalde (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). Met andere woorden, toediening van L-arginine kan oogvaten openen en de bloedcirculatie verhogen. Dierlijke experimenten tonen ook gerelateerde effecten. Bij konijnen versterkte het toevoegen van L-arginine aan oogdruppels met een glaucoommedicijn bijvoorbeeld de IOD-verlagende werking ervan (door de afvoer verder te verhogen)【15†】.

Deze bevindingen suggereren dat L-arginine (en bij uitbreiding L-citrulline) kan het NO-systeem in het oog beïnvloeden. In theorie zou L-citrulline – dat door het lichaam wordt omgezet in L-arginine – zich vergelijkbaar moeten gedragen. In één rattenstudie verwijde L-citrulline retinale arteriolen via NO-afhankelijke routes zonder de bloeddruk te veranderen (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). Aldus hebben beide aminozuren het potentieel om oculaire vaten en afvoerkanalen via NO te ontspannen.

Er zijn echter nuanceringen: de bovengenoemde humane studies maakten gebruik van intraveneuze toediening van grote doses (bijv. 10 g in 100 ml). Het is onzeker hoeveel effect standaard orale supplementen zouden hebben. Orale L-arginine wordt gedeeltelijk afgebroken door de lever voordat het de bloedsomloop bereikt (first-pass effect), terwijl L-citrulline de arginine-niveaus in het lichaam efficiënter kan verhogen. Toch zijn doses in de orde van grammen per dag doorgaans nodig om systemische effecten te hebben. Lagere hoeveelheden via de voeding zouden minder impact kunnen hebben. Ook kan de individuele respons variëren als gevolg van factoren zoals enzymactiviteit en de algehele gezondheidstoestand.

Belangrijk punt voor lezers: Er is proof-of-concept dat NO-precursors zoals L-arginine de IOD kunnen verlagen en de oculaire bloedstroom bij mensen kunnen stimuleren (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov) (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). Maar het grootste deel van dit bewijs komt uit kleine IV-studies, en er ontbreken grote studies naar orale suppletie specifiek voor ooggezondheid. Iedereen die deze supplementen overweegt, moet dit met zijn arts bespreken, vooral vanwege mogelijke bijwerkingen (zie hieronder).

Humane Studies naar Oogdruk, Bloedstroom en Gezichtsvermogen

Grootschalige humane studies hebben L-arginine- of L-citrulline-supplementen nog niet getest voor glaucoom of oculaire bloedstroom. Sommige bevolkingsstudies suggereren echter gerelateerde effecten via de voeding. Een opmerkelijk voorbeeld is de Nurses’ Health Study en Health Professionals Follow-up Study, die keken naar de inname van nitraten via de voeding (voornamelijk uit groenten) en het risico op glaucoom (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Zij ontdekten dat mensen met het hoogste vijfde deel van de nitraatinname (~240 mg/dag, ongeveer gelijk aan 1-2 porties groene bladgroenten) ongeveer 21% minder risico hadden op het ontwikkelen van primair openhoekglaucoom vergeleken met degenen met de laagste inname (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Het voordeel was het sterkst voor een subtype van glaucoom dat het centrale gezichtsvermogen aantast (paracentraal gezichtsveldverlies) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Op vergelijkbare wijze vond de Rotterdam Studie (een grote Nederlandse cohortstudie) dat voor elke 10 mg/dag toename van de nitraatinname de kans op glaucoom met ongeveer 5% daalde (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Deze bevindingen zijn observationeel, maar ze ondersteunen het idee dat NO-rijke diëten kunnen beschermen tegen glaucoom.

Interessant is dat de Rotterdam Studie opmerkte dat een hogere nitraatinname de gemeten IOD niet verlaagde (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Dit suggereert dat de gunstige effecten mogelijk voortkomen uit een verbeterde bloedstroom naar de oogzenuw of andere IOD-onafhankelijke mechanismen (bijvoorbeeld een gezondere endotheelfunctie in het oog (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)). Met andere woorden, nitraten uit de voeding kunnen helpen de bloedvaten van het oog gezonder te houden, zelfs als de druk niet veel verandert.

Tot op heden is er geen gepubliceerde studie die aantoont dat het innemen van L-arginine of L-citrulline supplementen het gezichtsvermogen of de gezichtsvelden verbetert. Wat we hebben, zijn aanwijzingen: verbeterde oculaire bloedstroom en een lager risico op het ontwikkelen van glaucoom. Maar we missen direct bewijs over visuele uitkomsten of gevorderd glaucoom. Daarentegen weten we wel dat medicinale NO-donerende oogdruppels (zoals latanoprostene bunod) de IOD bij patiënten kunnen verlagen (dit is een ander mechanisme, waarbij NO direct in het oog wordt vrijgegeven) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Ongeacht de bron (medicijn of voeding), is het doel een betere afvoer en perfusie.

Samenvattend zijn klinische humane gegevens specifiek voor L-arginine/citrulline supplementen voor ooggezondheid zeer beperkt. Er zijn aanmoedigende signalen (IOD-daling in één studie (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov), betere bloedstroom (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov), en lagere glaucoompercentages bij diëten rijk aan nitraten (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)), maar geen definitieve proof-of-concept studies. Meer onderzoek is nodig om voordelen bij patiënten te bevestigen en de optimale dosering te bepalen.

Systemische Effecten en Veiligheid (Hypotensie, Migraine)

Aangezien NO een krachtige vaatverwijder is in het hele lichaam, kan het stimuleren van NO brede effecten hebben. De belangrijkste aandachtspunten zijn systemische hypotensie (lage bloeddruk) en hoofdpijn/migraine. In de studie naar oculaire bloedstroom (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov) verlaagde intraveneuze L-arginine de gemiddelde arteriële druk met ongeveer 6-8%. Dit is niet verrassend – nitraat uit de voeding staat bekend om de bloeddruk te verlagen. Een studie naar dagelijks rode bietensap (rijk aan nitraat) bij hypertensieve patiënten toonde bijvoorbeeld een daling van de systolische druk van ongeveer 7-8 mmHg na enkele weken (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Gewoonlijk wordt dit als gunstig beschouwd voor de cardiovasculaire gezondheid, maar bij glaucoompatiënten is er een afweging: de oculaire perfusiedruk (de druk die de bloedstroom naar het oog stuurt) is ruwweg de arteriële druk minus de IOD. Als de bloeddruk te veel daalt, zou dit theoretisch de perfusie van de oogzenuw kunnen verminderen, vooral 's nachts wanneer de druk van nature daalt. Daarom kan een grote bloeddrukdaling door supplementen juist contraproductief zijn voor de ooggezondheid.

De andere veelvoorkomende bijwerking is hoofdpijn. Nitraathoudende medicijnen (zoals nitroglycerine) zijn beruchte hoofdpijntriggers. Inderdaad, ongeveer 80% van de patiënten die nitroglycerine gebruiken klaagt over hoofdpijn, en tot 10% kan nitraten niet verdragen vanwege ernstige migraine-achtige hoofdpijn (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Bij migraine die mogelijk wordt veroorzaakt door voedingsmiddelen (bijv. gezouten vlees, wijn), wordt vaak een teveel aan nitraat uit de voeding vermoed. Het verband is dat NO en gerelateerde moleculen pijngevoelige zenuwen kunnen activeren. In een studie naar darmbacteriën hadden mensen met migraine hogere niveaus van nitraatreducerende microben, wat suggereert dat hun lichamen meer NO produceren uit hetzelfde dieet (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Dit toepassend op supplementen: L-arginine of L-citrulline kan hoofdpijn veroorzaken bij gevoelige personen, hoewel het bewijs niet goed is onderzocht. Nitraat uit groenten via de voeding is meestal milder, maar personen die gevoelig zijn voor migraine moeten voorzichtig zijn. Aan de andere kant wordt L-arginine zelfs onderzocht als behandeling voor migraine (gebaseerd op complexe vasculaire theorieën)【9†】, dus de relatie is niet helemaal eenduidig.

Andere bijwerkingen van arginine/citrulline supplementen in het algemeen zijn maagklachten of diarree, maar deze zijn meestal mild. Over het geheel genomen is het risico op ernstige toxiciteit laag. Vanwege het hypotensieve en hoofdpijnpotentieel moet elke glaucoompatiënt die NO-stimulerende supplementen overweegt echter de bloeddruk controleren en dit met zijn arts bespreken.

Nitraten uit de Voeding versus Directe NO-voorlopers

Het is nuttig om de twee belangrijkste benaderingen voor het stimuleren van NO te vergelijken: directe voorlopers (L-arginine, L-citrulline) versus nitraten uit de voeding.

• Startpunt in de NO-route: L-arginine voedt de enzymatische NO-route (L-arginine + O₂ → NO via NOS). Als de NO-synthesemachinerie goed werkt, kan meer substraat de NO-productie verhogen. L-citrulline, dat in het lichaam wordt omgezet in L-arginine, doet effectief hetzelfde. Nitraat uit de voeding daarentegen komt de alternatieve route binnen: bacteriën in speeksel zetten NO₃⁻ om in NO₂⁻ → NO, wat geen NOS vereist (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Dit is belangrijk omdat in sommige ziektetoestanden (veroudering, diabetes, hypertensie) het NOS-enzymsysteem kan worden aangetast. In die gevallen kunnen nitraten daadwerkelijk NO produceren wanneer arginine suppletie dat niet kan.

• Cofactoren en efficiëntie: Het NOS-enzym heeft cofactoren (B-vitamines, enz.) nodig en kan worden geremd door oxidatieve stress. Een teveel aan L-arginine op zich vertaalt zich mogelijk niet lineair in meer NO als bijvoorbeeld asymmetrisch dimethylarginine (een remmer) hoog is of als er endotheeldisfunctie is. Nitraten omzeilen die beperking, maar vereisen een gezond oraal microbioom. (Het gebruik van antiseptisch mondwater of antibiotica kan de nitraatomzetting afzwakken (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).)

• Dosering en bron: Typische effectieve doses verschillen. Orale L-arginine studies gebruiken vaak grammen per dag (2-9 g) om bloeddrukeffecten te zien. L-citrulline doses (vaak 3-6 g/dag) verhogen op vergelijkbare wijze de arginine-niveaus. Nitraatstudies via de voeding richten zich daarentegen vaak op ~100-300 mg/dag uit groenten of bietensap. De Nurses’ studie suggereerde bijvoorbeeld ~240 mg/dag (ongeveer 2 porties bladgroenten) in de hoge groep (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Deze doses groenten zijn haalbaar via de voeding. Het binnenkrijgen van meer dan 200 mg nitraat puur uit supplementen (zoals kaliumnitraatpillen) is echter geen algemene praktijk en kan andere gezondheidsoverwegingen met zich meebrengen.

• Veiligheid en aanvullende voedingsstoffen: Groene bladgroenten bevatten antioxidanten, foliumzuur, enz., die over het algemeen gezond zijn. Hun nitraatgehalte is natuurlijk gereguleerd. Geïsoleerde nitraatsupplementen (indien gebruikt) zouden daarentegen minder evenwichtig kunnen zijn. L-arginine en L-citrulline supplementen worden ook doorgaans goed verdragen, maar ze bevatten geen vitamines. Een gemengde dieetaanpak (eet je spinazie!) is waarschijnlijk om vele andere redenen dan alleen NO gunstig, en zoals opgemerkt heeft het ondersteunende epidemiologische gegevens (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)).

• Effect op uitkomsten: De Rotterdam en Nurses’ studies suggereren dat nitraten uit de voeding correleren met lagere glaucoompercentages (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)). Of het innemen van een puur voedingssupplement van L-arginine hetzelfde effect zou hebben, is onbekend. Men zou kunnen afleiden dat L-arginine NO lokaal stimuleert, terwijl nitraten ook de algemene vasculaire gezondheid kunnen verbeteren. In de praktijk zou men beide kunnen nastreven: nitraatrijke voedingsmiddelen eten (bieten, spinazie) en een evenwichtig regime van L-arginine of L-citrulline overwegen, maar altijd onder medisch advies als het als therapie wordt gebruikt.

Samenvattend bieden nitraten uit de voeding een zachte, natuurlijke manier om NO te verhogen, vooral nuttig als de NOS-activiteit laag is. L-arginine/citrulline supplementen werken directer in op de standaard NO-route. Beide hebben effecten laten zien op de bloeddruk en vasculaire gezondheid, maar geen van beide kan momenteel worden geclaimd als een remedie of hoofdbandeling voor glaucoom.

Meten van Oculaire Hemodynamica (OCT-A, Doppler)

Om objectief te bestuderen hoe NO-suppletie (of enige therapie) het oog beïnvloedt, zijn gestandaardiseerde meetprotocollen nodig. Twee belangrijke hulpmiddelen zijn optische coherentietomografie angiografie (OCT-A) en kleurendoppler echografie.

• OCT-Angiografie (OCT-A): Dit is een niet-invasieve beeldvormingstechniek die gedetailleerde kaarten van retinale en oogzenuwkopbloedvaten vastlegt. Het werkt door bewegende bloedcellen met licht te detecteren. In onderzoek kan OCT-A parameters kwantificeren zoals vaatdichtheid in de oppervlakkige en diepe retinale lagen. Eén gepubliceerd protocol liet bijvoorbeeld proefpersonen OCT-A-scans ondergaan bij baseline en tijdens milde fysiologische stress (zoals adem inhouden of hypoxie) om te zien hoe de vaatdichtheid verandert (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). In die studie veroorzaakte milde hypoxie (ademhaling van zuurstofarme lucht) een meetbare toename in vaatdichtheid in zowel oppervlakkige als diepe plexussen (pmc.ncbi.nlm.nih.gov), aantonend het vermogen van de test om vasodilatatie te detecteren. Een gestandaardiseerd OCT-A-protocol zou specificeren: het apparaatmodel, welke retinale gebieden te scannen (macula, peripapillair), oogtracking aan/uit, en exact hoe de vaatdichtheid wordt berekend (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Het herhaaldelijk gebruiken van een dergelijk protocol maakt vergelijkingen mogelijk over tijd of tussen behandeling en controle. Momenteel is OCT-A breed beschikbaar in klinieken, en studies hebben een goede herhaalbaarheid en reproduceerbaarheid van metingen aangetoond wanneer protocollen worden gevolgd.

• Kleurendopplerbeeldvorming (CDI): Deze echografie methode meet de bloedstroomsnelheid in de grotere vaten van het oog, zoals de arteria ophthalmica en arteria centralis retinae. CDI levert golfvormuitlezingen van systolische en diastolische snelheid. Er bestaan internationale richtlijnen voor orbitaal echografie. Zo moeten dopplertests worden uitgevoerd met het oog gesloten en gel op het ooglid, met behulp van een vaste insonatiehoek (vaak rond 60°) zodat stroomsnelheden over tijd kunnen worden vergeleken (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Het Journal of Ultrasound in Ophthalmology publiceerde gedetailleerde richtlijnen: zij bevelen zorgvuldige patiëntpositionering, het selecteren van de juiste sonde frequentie en het aanpassen van de dopplerhoek voor minimale fouten aan (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Onderzoekers roepen ook op tot standaardisatie: een overzichtsartikel drong aan op consistente methoden (plaatsing van de sonde, kalibratie, nasale versus temporale benadering, enz.) bij het gebruik van CDI voor retrobulbulaire doorbloeding (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). In de praktijk kan een protocol specificeren dat piek-systolische en eind-diastolische snelheden in de arteria ophthalmica en arteria centralis retinae worden gemeten met de patiënt liggend, ogen gesloten, scannend door het ooglid. De variabiliteit tussen tests kan laag zijn als deze stappen vastliggen.

Door gestandaardiseerde OCT-A- en Doppler-protocollen te volgen, kunnen clinici en onderzoekers betrouwbaar veranderingen in de oculaire bloedstroom of vaatstructuur detecteren. Voor toekomstige studies naar NO-route supplementen, zou men de baseline oculaire perfusie (retinale vaatdichtheid, bloedstroomsnelheden) meten en dit vervolgens herhalen na een kuur van supplementen of dieetinterventie. Uitkomsten kunnen veranderingen omvatten in gemiddelde oculaire perfusie, metrieken voor vaatdichtheid, of dopplerstroompatronen. Het gebruik van OCT-A samen met Doppler kan een completer beeld geven: OCT-A toont de microvasculaire respons, terwijl Doppler de totale doorstroming in de grote slagaders en de oculaire perfusiedruk toont. Deze hulpmiddelen bestaan nu, dus het opstellen van een gemeenschappelijk protocol (bijvoorbeeld, “OCT-A angiografie van de macula uitgevoerd 1 uur na inname van het supplement onder rustcondities**) zou helpen om resultaten tussen studies te vergelijken.

Conclusie

Stikstofmonoxide is een belangrijke speler bij het handhaven van de balans tussen oogdruk en bloedstroom. In het trabeculum en het kanaal van Schlemm maakt NO het afvoersysteem opener, wat helpt bij de vloeistofafvoer en de IOD verlaagt (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Het verwijdt ook retinale en choroïdale vaten, waardoor de bloedtoevoer naar het oog verbetert (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). Dit heeft glaucoomtherapieën geïnspireerd en wekt interesse op in natuurlijke manieren om NO te stimuleren.

L-arginine en L-citrulline zijn supplementen die de NO-producerende machinerie van het lichaam voeden. Kleine studies bij mensen tonen aan dat IV L-arginine de IOD kan verlagen (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov) en de oculaire bloedstroom kan verhogen (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov). Dergelijke resultaten suggereren dat orale supplementen kunnen helpen, maar echt bewijs (vooral over visuele uitkomsten op lange termijn) ontbreekt. Ondertussen zijn nitraten uit de voeding uit groenten een goed onderzochte NO-bron: mensen die veel bladgroenten of bieten eten, lijken lagere glaucoompercentages te hebben (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)). Dit suggereert dat een gezond dieet de ooggezondheid kan ondersteunen, mogelijk via verbeterde perfusie of vaatgezondheid, zelfs als het de IOD niet direct verandert.

Op dit moment kunnen noch aminozuursupplementen noch gegarandeerde doses nitraten worden aanbevolen als primaire glaucoombehandelingen. Patiënten moeten voorgeschreven medicatie niet stoppen. Echter, het eten van een uitgebalanceerd dieet rijk aan natuurlijke nitraatbronnen (spinazie, sla, bieten) is over het algemeen gunstig en kan extra NO-gerelateerde voordelen bieden. Als een arts een proef met L-arginine of L-citrulline goedkeurt, moet dit voorzichtig worden gedaan: bloeddruk en symptomen moeten worden gecontroleerd, aangezien het te veel verlagen van de systemische druk, paradoxaal genoeg, de oogperfusie kan verminderen. Mensen die gevoelig zijn voor hoofdpijn moeten er ook rekening mee houden dat het stimuleren van NO soms migraine kan veroorzaken (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Vooruitkijkend zijn beter opgezette studies nodig. Deze moeten gestandaardiseerde beeldvormings- en Dopplerprotocollen gebruiken om exact te meten hoe de vaten en druk van het oog reageren op NO-stimulerende strategieën. Een studie zou bijvoorbeeld OCT-A scans en kleurendoppler kunnen gebruiken vóór en na een kuur van 4 weken met een supplement. Dergelijke precieze metingen zouden ons vertellen of deze nutraceuticals de oculaire hemodynamiek werkelijk verbeteren of slechts theoretisch zijn.

Samenvattend is de NO-signaalas zeer veelbelovend voor de ooggezondheid. Supplementen zoals L-arginine en L-citrulline zouden, in theorie, kunnen helpen de afvoer van kamerwater en de bloedstroom te verbeteren op basis van fundamenteel onderzoek en kleine studies. Nitraten uit de voeding hebben enige ondersteunende epidemiologie. Maar dit blijven ondersteunende maatregelen, geen vervangers voor bewezen therapie. Voor nu worden patiënten aangemoedigd een gezond dieet te volgen, glaucoom goed onder controle te houden onder begeleiding van hun arts, en geïnformeerd te blijven over nieuw onderzoek. Goede klinische studies met gestandaardiseerde metingen zullen uiteindelijk de rol van NO-stimulerende supplementen bij het beschermen van het gezichtsvermogen verduidelijken.