Sztuczne widzenie w zaawansowanej jaskrze: Protezy siatkówkowe a korowe

Zaawansowana jaskra niszczy nerw wzrokowy i komórki zwojowe siatkówki (RGC), prowadząc do ślepoty. Sztuczne widzenie (proteza wzrokowa) ma na celu ominięcie tych uszkodzeń. Większość istniejących protez celuje w siatkówkę lub nerw wzrokowy, ale w zaawansowanej jaskrze te drogi są zniszczone. Zamiast tego, badacze eksplorują implanty, które bezpośrednio stymulują korę wzrokową (mózg). Ten artykuł porównuje protezy wewnątrzsiatkówkowe (oparte na oku) z korowymi (oparte na mózgu) w kontekście ślepoty spowodowanej jaskrą.

W chorobach takich jak barwnikowe zwyrodnienie siatkówki czy zwyrodnienie plamki, fotoreceptory obumierają, ale komórki zwojowe siatkówki (RGC) i nerw wzrokowy pozostają nienaruszone (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Tutaj sprawdzają się implanty siatkówkowe. Na przykład, Argus II (implant epiretinalny) otrzymał zatwierdzenie FDA dla barwnikowego zwyrodnienia siatkówki w 2013 roku (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Urządzenia te mogą przywrócić podstawową percepcję światła i wykrywanie ruchu (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Jednak jaskra jest inna: komórki zwojowe siatkówki (RGC) i nerw wzrokowy są zniszczone, więc sygnał z implantu siatkówkowego nie ma dokąd trafić (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). W nowatorskich testach, takich jak wczesne badanie ORION, celem jest całkowite „ominięcie chorej anatomii oka” poprzez wysyłanie sygnałów elektrycznych bezpośrednio do kory wzrokowej mózgu (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Krótko mówiąc, implanty siatkówkowe wymagają żywych neuronów siatkówki i nienaruszonego nerwu wzrokowego (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Są one przeznaczone dla chorób zewnętrznej siatkówki (utrata fotoreceptorów), gdzie komórki zwojowe siatkówki (RGC) nadal istnieją (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Z kolei implanty korowe są przeznaczone dla pacjentów z zaawansowaną degeneracją wewnętrznej siatkówki lub uszkodzeniem nerwu wzrokowego (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). W przypadku zaawansowanej jaskry (brak komórek zwojowych siatkówki), podejścia korowe są jedyną realistyczną opcją protetyczną (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Implanty wewnątrzsiatkówkowe

Protezy wewnątrzsiatkówkowe (często nazywane „bionicznymi oczami”) wykorzystują zewnętrzną kamerę (zazwyczaj umieszczoną na okularach) do przechwytywania obrazów i przekształcania ich w impulsy elektryczne. Impulsy te są dostarczane za pośrednictwem mikroelektrodowej matrycy umieszczonej na lub pod siatkówką (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Implanty epiretinalne (takie jak Argus II) są umieszczane na powierzchni siatkówki, przylegając do komórek zwojowych siatkówki (RGC), podczas gdy implanty podsiatkówkowe leżą pod siatkówką wśród fotoreceptorów. Istnieją również konstrukcje naczyniówkowo-twardówkowe (elektrody między siatkówką a twardówką). We wszystkich przypadkach celem jest elektryczna stymulacja pozostałych neuronów siatkówki.

Wymagania i kandydaci

Kandydaci do implantów siatkówkowych muszą mieć utracone widzenie fotoreceptorowe, ale nadal zachowaną nienaruszoną wewnętrzną siatkówkę (komórki zwojowe i dwubiegunowe) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Typowi kandydaci to osoby z zaawansowanym barwnikowym zwyrodnieniem siatkówki lub zanikiem geograficznym (zaawansowane zwyrodnienie plamki), a nie pacjenci z jaskrą. Pacjentom z jaskrą brakuje żywotnych komórek zwojowych siatkówki (RGC), więc protezy siatkówkowe generalnie nie mogą dla nich działać (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Procedura chirurgiczna i ryzyko

Implantacja urządzenia siatkówkowego wymaga chirurga witreoretinalnego. Potrzebne są procedury takie jak witrektomia przez pars plana (usunięcie ciała szklistego) i przymocowanie matrycy elektrod (www.sciencedirect.com). W porównaniu do operacji mózgu, operacja siatkówki jest mniej złożona. Implanty epiretinalne są „mniej skomplikowane i [wiążą się z] niższym ryzykiem podczas implantacji” niż urządzenia korowe (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Niemniej jednak, mogą wystąpić poważne powikłania związane z okiem. Na przykład w badaniu Argus II z udziałem 30 pacjentów, połowa uczestników doświadczyła zdarzeń niepożądanych związanych z urządzeniem lub operacją w ciągu 5 lat (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Najczęstsze problemy to erozja spojówki (zapalenie spojówek) i hipotonia oczna (nieprawidłowo niskie ciśnienie w oku) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Ogółem około 40% badanych doświadczyło poważnego zdarzenia niepożądanego (z czego połowa była odwracalna) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Przeglądy systematyczne potwierdzają, że implanty epiretinalne mają tendencję do większej liczby powikłań niż konstrukcje podsiatkówkowe lub naczyniówkowo-twardówkowe (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Rozdzielczość przestrzenna i wydajność wzrokowa

Obecne implanty siatkówkowe wytwarzają widzenie o bardzo niskiej rozdzielczości. Na przykład matryca 6×10 (60 elektrod) Argus II jest analogiczna do kamery o rozdzielczości 6×10 pikseli. W praktyce większość badanych może dostrzec jedynie bardzo podstawowe wzory światła i ciemności. Badania donoszą, że użytkownicy implantów epiretinalnych mogą lepiej lokalizować kształty o wysokim kontraście i wykrywać ruch, gdy urządzenie jest włączone (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). W jednym z przeglądów systematycznych, wydajność w zadaniu lokalizacji kwadratu o wysokim kontraście poprawiła się nawet o 89% przy aktywnym implancie (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Nadal ostrość wzroku z tymi urządzeniami pozostaje niezwykle słaba – nawet najlepsze zarejestrowane przypadki wynosiły jedynie około 20/460 do 20/550 w terminach Snella (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (znacznie poniżej progu 20/200 dla ślepoty prawnej).

Implanty podsiatkówkowe (takie jak system Alpha IMS/AMS) osiągnęły nieco wyższą gęstość (setki pikseli fotodiod zamiast dziesiątek elektrod). Niedawne podsumowanie doniosło o ostrości wzroku w testach kratkowych do 3,33 cykli na stopień (co odpowiada mniej więcej widzeniu 20/460) oraz o pewnej zdolności do rozpoznawania prostych ruchów i dużych liter (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Jednak nawet to stanowi jedynie podstawowe widzenie.

Trening i adaptacja

Użytkownicy implantów siatkówkowych wymagają intensywnego treningu i rehabilitacji, aby interpretować nietypowe sygnały wzrokowe. Pacjenci w badaniach klinicznych zazwyczaj przechodzą miesięczny trening z terapeutami wzroku. Na przykład uczestnicy badania Argus II byli „skrupulatnie selekcjonowani” i otrzymywali intensywny trening w zakresie użytkowania urządzenia (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Uczyli się zadań takich jak lokalizowanie jasnego kwadratu, wykrywanie ruchu i rozpoznawanie podstawowych kształtów. Jednak to sprzyjające środowisko laboratoryjne może nie odzwierciedlać rzeczywistego użytkowania; jedno badanie wykazało, że komercyjni użytkownicy często rzadziej polegają na implancie na co dzień, ze względu na problemy z użytecznością (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Wyniki funkcjonalne i jakość życia

Nawet przy technologii wartej tysiące dolarów, przywrócone widzenie jest bardzo ograniczone. Realistyczne cele dla implantów siatkówkowych obejmują nawigację i orientację oraz przybliżoną lokalizację obiektów, a nie czytanie czy rozpoznawanie twarzy. W badaniach Argus II pacjenci znacznie lepiej radzili sobie z zadaniami orientacji i mobilności przy aktywowanym implancie (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Wielu z nich potrafiło wykrywać drzwi lub okna, śledzić jasne linie na ziemi i lokalizować duże obiekty. W życiu codziennym użytkownicy zgłaszają poprawę mobilności i niezależności. Przegląd systematyczny wykazał, że osoby, którym wszczepiono implanty siatkówkowe, zgłaszały lepszą orientację i mobilność, co pomagało im w codziennych zadaniach (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Jednak widzenie pozostaje dalekie od normy: autorzy badań ostrzegają, że nawet z urządzeniem ostrość wzroku utrzymywała się poniżej 20/200 (ślepota prawna) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Implanty korowe

Protezy wzrokowe korowe przyjmują zupełnie inne podejście: omijają oko i stymulują bezpośrednio mózg. Elektrody są umieszczane na lub w korze wzrokowej (obszarze mózgu z tyłu głowy, który przetwarza wzrok). Zewnętrzna kamera i procesor przekształcają obrazy w elektryczne wzorce stymulacji, przesyłane bezprzewodowo do tych elektrod korowych. Ponieważ sygnał omija siatkówkę i nerw wzrokowy, metoda ta działa nawet wtedy, gdy te struktury są zniszczone.

Jak działają

Na przykład system ORION firmy Second Sight wykorzystuje siatkę elektrod umieszczonych na korze potylicznej (tworząc fosfeny – punkty świetlne – w polu widzenia pacjenta) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Inny projekt (Illinois ICVP) wykorzystuje matryce penetrujących elektrod w korze (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). W jednym badaniu, matryca Utah z 96 elektrodami została wszczepiona do kory wzrokowej niewidomego ochotnika. Stymulacja elektryczna wywoływała proste, niebiesko-białe migające punkty, które podążały za polem widzenia. Co imponujące, pacjent potrafił rozróżniać granice obiektów, a nawet identyfikować różne litery po ich konturach (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Te wstępne wyniki pokazują, że implant korowy może rzeczywiście tworzyć wzorzyste widzenie w ludzkim mózgu.

Kryteria kwalifikacji

Implanty korowe są przeznaczone dla osób z całkowitą, nieuleczalną ślepotą i brakiem użytecznego widzenia. W praktyce, protokoły badań wymagają braku percepcji światła w obu oczach (www.ninds.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Na przykład, badanie kliniczne Orion przyjmuje pacjentów obustronnie niewidomych (tylko percepcja światła lub gorzej) z powodu uszkodzenia w dowolnym miejscu szlaku wzrokowego (choroba siatkówki, uszkodzenie nerwu wzrokowego, jaskra itp.) (www.ninds.nih.gov). Jakiekolwiek pozostałe widzenie wykluczyłoby kandydata, ponieważ inwazyjna operacja mózgu mogłaby zaryzykować to resztkowe widzenie (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). W rzeczywistości badania podkreślają, że osoby kwalifikujące się do implantów siatkówkowych (te z nienaruszoną wewnętrzną siatkówką) zazwyczaj są słabymi kandydatami do implantów korowych (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Zatem urządzenia korowe stanowią ostateczną opcję przywracania widzenia u osób całkowicie niewidomych.

Ryzyko chirurgiczne

Protezy korowe wymagają neurochirurgii (kraniotomii) w celu wszczepienia elektrod na mózg. Jest to oczywiście bardziej inwazyjne niż operacja oka. Potencjalne ryzyko obejmuje udar, infekcję lub uszkodzenie neurologiczne. W praktyce, małe badania wykonalności wykazały dotychczas bezpieczeństwo chirurgiczne, ale wielkość próbek jest znikoma. Na przykład, we wstępnym badaniu ORION wszczepiono 60-elektrodową matrycę sześciu niewidomym pacjentom bez żadnych poważnych zdarzeń niepożądanych związanych z implantem (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). (Wszyscy sześciu zgłosili widzenie fosfen przy włączonym urządzeniu.) Jednak eksperci ostrzegają, że operacja mózgu musi być traktowana bardzo ostrożnie, dlatego pod uwagę brani są tylko całkowicie niewidomi kandydaci (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Rozdzielczość przestrzenna i wydajność wzrokowa

Rozdzielczość przestrzenna dla implantów korowych jest obecnie również bardzo niska. Istniejące urządzenia mają co najwyżej kilkadziesiąt elektrod. ORION, na przykład, używał 60 elektrod na korze (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Nawet przy dziesiątkach elektrod, „obraz”, który widzi pacjent, jest niezwykle ziarnisty. W wspomnianym wcześniej badaniu z 96 elektrodami, pacjenci mogli postrzegać jedynie bardzo proste wzory (linie, proste litery). Osiągnięcie drobniejszych szczegółów wymagałoby setek lub tysięcy elektrod rozmieszczonych na wielu obszarach kory — technologii, która jeszcze nie istnieje dla ludzi.

Trening jest podobnie intensywny. Podobnie jak w systemach siatkówkowych, pacjenci korowi muszą nauczyć się interpretować swój nienormalny sygnał wzrokowy. Wstępne doniesienia sugerują, że pacjenci mogą z czasem nauczyć się rozpoznawać duże kształty i litery, ale wymaga to długiej rehabilitacji. Nie ma jeszcze opublikowanych danych na temat formalnych schematów treningowych dla implantów korowych, ale przez analogię do badań siatkówkowych, spodziewamy się, że lata specjalistycznego treningu byłyby potrzebne do osiągnięcia jakiejkolwiek praktycznej użyteczności.

Wyniki funkcjonalne

Żadna proteza korowa nie wytworzyła jeszcze poziomu widzenia zbliżonego do normalnego. Jak dotąd, cele są konserwatywne: nawigacja i lokalizacja obiektów. Badania koncentrują się na zadaniach takich jak identyfikacja dużych jasnych obiektów, wykrywanie ruchu i unikanie przeszkód. Jak zauważył jeden z przeglądów, protezy wzrokowe mogą najlepiej pomagać w orientacji i nawigacji, zadaniach, w których obecne technologie dla niewidomych (takie jak aplikacje na smartfony) nadal są niewystarczające (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). W warunkach eksperymentalnych, niewidome zwierzęta z protezami stymulującymi mózg z powodzeniem nawigowały w labiryntach, używając sztucznych wskazówek. W badaniach na ludziach, jeden pacjent, który identyfikował litery za pomocą ORION, rozpoznawał tylko bardzo duże, izolowane znaki (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Podsumowując, wczesne badania implantów korowych pokazują, że pacjenci mogą postrzegać proste wzory światła i używać ich do odgadywania kształtów lub liter. To wskazuje na możliwe korzyści w zadaniach takich jak lokalizowanie drzwi czy znajdowanie krawędzi. Jednak precyzyjne rozpoznawanie obiektów (np. twarzy czy tekstu) pozostaje daleko poza obecnymi możliwościami. Pomiary jakości życia dla implantów korowych nie zostały jeszcze zgłoszone; trwające badania planują uwzględnić wyniki zgłaszane przez pacjentów i testy funkcjonalne (www.ninds.nih.gov), aby sprawdzić, czy nastąpią jakiekolwiek poprawy w codziennym życiu.

Podsumowanie porównawcze

• Złożoność chirurgiczna: Implanty siatkówkowe obejmują operację oka (witrektomia i umieszczenie elektrody siatkówkowej). Implanty korowe wymagają operacji mózgu (kraniotomia i matryca elektrod korowych). Chirurgia epiretinalna jest dość rutynowa dla specjalistów od siatkówki, podczas gdy implantacja korowa wiąże się z naturalnie wyższym ryzykiem neurologicznym. Niedawny przegląd zauważa, że nawet niewielkie pozostałe widzenie zostałoby utracone w przypadku operacji mózgu (pmc.ncbi.nlm.nih.gov), co podkreśla ryzyko związane z chirurgią korową.

• Rozdzielczość przestrzenna: Oba podejścia obecnie zapewniają widzenie o bardzo niskiej rozdzielczości. Urządzenia siatkówkowe wykorzystują około 60–150 elektrod lub pikseli, co daje jedynie prymitywne wzory świetlne (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Matryce korowe również liczą od kilkudziesięciu do niskich setek. Żadne z podejść nie jest w stanie wytworzyć nic więcej niż bardzo zgrubne kształty. Zgłaszana ostrość wzroku w urządzeniach siatkówkowych rzadko przekracza ~20/500 (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Ostrość korowa jest jeszcze trudniejsza do zdefiniowania, ale oczekuje się, że będzie podobnie niska, biorąc pod uwagę małą liczbę elektrod.

• Trening/adaptacja: Wszyscy pacjenci z implantami wymagają intensywnej rehabilitacji. Uczestnicy badań klinicznych otrzymują intensywny, ukierunkowany trening, aby nauczyć się, jak fosfeny odpowiadają ich środowisku (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Dotyczy to zarówno implantów siatkówkowych, jak i korowych. W praktyce wielu użytkowników uważa ciągły trening za uciążliwy, co może ograniczać częstotliwość faktycznego używania urządzenia (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

• Jakość życia: Implanty siatkówkowe wykazały pewne umiarkowane korzyści w zakresie jakości życia. Użytkownicy często zgłaszają poprawę orientacji, łatwiejszą nawigację w znanych przestrzeniach oraz pomoc w codziennych zadaniach, które polegają na wykrywaniu światła a ciemności lub dużych kształtów (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Żaden implant korowy nie wykazał jeszcze wyraźnej poprawy jakości życia, ale badacze włączają pomiary jakości życia i funkcji codziennych do trwających badań (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (www.ninds.nih.gov), aby sprawdzić, czy nastąpią jakiekolwiek poprawy w codziennym życiu.

• Realistyczne wyniki: Żadne z podejść nie przywróci normalnego widzenia. Pacjenci powinni oczekiwać jedynie bardzo podstawowych wrażeń przypominających widzenie. Praktyczne cele obejmują wykrywanie drzwi lub okien, odróżnianie jasnych od ciemnych pomieszczeń, lokalizowanie dużych przeszkód lub rozpoznawanie bardzo dużych liter lub kształtów. Nawigacja (chodzenie po pokoju bez wpadania na obiekty) jest realistycznym, krótkoterminowym przypadkiem użycia (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Czytanie lub rozpoznawanie twarzy pozostaje poza obecnymi możliwościami.

• Dobór kandydatów: W praktyce, pacjenci, którzy nadal są potencjalnymi kandydatami do implantów siatkówkowych (posiadający pewną nienaruszoną wewnętrzną siatkówkę), nie zostaną skierowani do badań korowych (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Z kolei badania korowe wymagają pacjentów z całkowitą ślepotą (bez resztkowego widzenia) z dowolnej przyczyny (w tym jaskry) (www.ninds.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Na razie typowy kandydat do implantu korowego to ktoś, kto w ogóle nie może skorzystać z urządzeń siatkówkowych (np. zniszczona warstwa RGC lub przecięty nerw wzrokowy).

Oś czasu i status regulacyjny

Rozwój protez siatkówkowych rozpoczął się ponad 20 lat temu. Argus II (Second Sight) to kamień milowy: zatwierdzenie FDA nastąpiło w 2013 roku (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (po wcześniejszym uzyskaniu znaku CE w Europie). Argus II pozostał jedynym komercyjnie zatwierdzonym systemem na świecie, dopóki firma nie wstrzymała produkcji w 2019 roku (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Mniej więcej w tym samym czasie, niektóre urządzenia podsiatkówkowe uzyskały zatwierdzenie CE w Europie – na przykład systemy Alpha IMS (2013) i AMS (2016) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) – ale żadne nie jest zatwierdzone przez FDA. Wiele urządzeń siatkówkowych jest obecnie wycofywanych lub w fazie przejściowej, a tylko kilka (takich jak PRIMA Pixium i implant naczyniówkowo-twardówkowy Bionic Vision) jest w trakcie obecnych badań (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov).

Protezy korowe są znacznie wcześniejsze w fazie rozwoju. Pierwszy ludzki implant korowy (Brindley-Dobelle w latach 70.) był czysto eksperymentalny. Dziś Second Sight (obecnie Cortigent/Vivani) przewodzi nowym wysiłkom: ich system ORION rozpoczął wstępne badanie wykonalności w 2017 roku (www.cortigent.com), a od 2022 roku połączyli się z Vivani Medical, pracując nad ulepszeniem ORION II (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Żadne urządzenie korowe nie uzyskało jeszcze zatwierdzenia regulacyjnego. Obecne badania (takie jak badanie Orion i Illinois ICVP (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)) są klasyfikowane jako wstępne badania wykonalności (np. NCT03344848), których celem jest ocena bezpieczeństwa i podstawowej funkcji.

Kluczowe kamienie milowe do tej pory: Badania Argus II (siatkówka) 2007–2009, zatwierdzenie FDA 2013, wycofanie z rynku 2019 (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Alpha IMS podsiatkówkowy CE 2013, ulepszony AMS CE 2016 (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Wczesne badania Orion (korowy) rozpoczęły się około 2017 roku, z trwającymi badaniami kontrolnymi (jeszcze bez zatwierdzeń) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Nadchodzące: Rekrutacja do badań Fazie I innych systemów korowych (CORTIVIS w Hiszpanii, ICVP w USA) trwa (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (www.ninds.nih.gov). W ciągu następnej dekady twórcy mają nadzieję zwiększyć liczbę elektrod i usprawnić interfejs mózgu, aby poprawić wyniki, ale na razie zarówno protezy siatkówkowe, jak i korowe pozostają w dużej mierze eksperymentalne.

Wnioski

Dla większości pacjentów z jaskrą w zaawansowanym stadium uszkodzenia nerwu wzrokowego, implanty siatkówkowe nie są opcją, ponieważ szlak nerwowy jest przerwany. Protezy wzrokowe korowe stanowią zatem jedyną realną strategię sztucznego widzenia. Wczesne badania pokazują, że urządzenia korowe mogą wywoływać proste wzory świetlne, nawet gdy oko jest niewidome (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Jednakże, zarówno podejścia siatkówkowe, jak i korowe oferują obecnie jedynie prymitywne widzenie. Implanty siatkówkowe mają nieco dłuższą historię kliniczną (niektóre zatwierdzenia FDA/CE w innych chorobach) i dają wymierne, choć ograniczone, poprawy w mobilności i orientacji (pmc.ncbi.nlm.nih.gov) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov). Implanty korowe są na etapie wykonalności: omijają nerw wzrokowy, ale muszą pokonać wyzwania związane z chirurgią mózgu, mapowaniem sygnałów i treningiem pacjenta. Realistyczne cele dla obu podejść to podstawowa nawigacja i lokalizacja obiektów, a nie widzenie o wysokiej szczegółowości. Ramy czasowe: urządzenia siatkówkowe były badane przez 15–20 lat (z kilkoma produktami komercyjnymi, które pojawiły się, a następnie zniknęły) (pmc.ncbi.nlm.nih.gov), podczas gdy systemy korowe dopiero rozpoczynają testy na ludziach. Zatwierdzenie regulacyjne w USA/UE dla implantów korowych to jeszcze lata.

Podsumowując, w przypadku ciężkiej jaskry bez nerwu wzrokowego, implanty korowe dają nadzieję. Ale pacjenci i lekarze powinni rozumieć obecne ograniczenia: nawet najbardziej zaawansowane urządzenia „bionicznego widzenia” przywracają jedynie percepcję światła wł./wył. i proste kształty. Trwające badania mają na celu zwiększenie liczby elektrod, poprawę biokompatybilności i udoskonalenie przetwarzania sygnałów, ale obecnie funkcjonalne widzenie z jakiejkolwiek protezy będzie niezwykle podstawowe. Pacjenci muszą mieć realistyczne oczekiwania (np. odróżnianie drzwi od ściany, a nie czytanie tekstu) i być przygotowani na intensywną rehabilitację. Przyszłe kamienie milowe do śledzenia to zakończenie trwających badań implantów korowych i wszelkie zatwierdzenia urządzeń następnej generacji.