Mendel randomizasyonu

Mendel randomizasyonu

Mendel randomizasyonu, genetik varyantları bir araç olarak kullanıp bir maruziyetin (örneğin bir kan belirtecinin veya yaşam biçiminin) bir hastalığa gerçekten neden olup olmadığını anlamaya çalışan bir yöntemdir. Fikri şu: anne ve babadan gelen genetik değişiklikler doğumda rastgele dağıtıldığı için, bu dağılım bir nevi doğal bir randomize deney gibidir. Bu sayede geleneksel gözlemsel çalışmalarda sık görülen karışıklık ve ters nedensellik sorunları azaltılabilir. Uygulamada araştırmacılar, maruziyeti etkileyen genetik işaretleri seçer ve bu işaretlerin sonuç üzerindeki etkisini inceler. Elde edilen ilişki, eğer bazı temel varsayımlar sağlanıyorsa, maruziyetin gerçekten nedensel bir etkisi olduğuna işaret eder. Bu varsayımlar arasında seçilen genetik araçların maruziyetle ilişkili olması, diğer yoldan sonuçla ilişkili olmaması ve karışıklıkla bağlantılı olmaması bulunur. Ancak yöntem kusursuz değildir: bir genetik varyantın aynı anda birden fazla etki gösterdiği durumlar (pleiotropi), zayıf araçlar veya nüfus yapısındaki farklılıklar sonuçları yanıltabilir. Sonuçlar genellikle diğer kanıtlarla birleştirilerek, biyolojik mantık ve deneysel verilerle tutarlılığı kontrol edilmelidir. Mendel randomizasyonu klinik araştırmalarda yeni ilaç hedefleri belirlemede, risk faktörlerinin önemini değerlendirmede ve halk sağlığı önceliklerini saptamada faydalıdır. Özetle, genetik doğaçlamayı kullanan bu yaklaşım, gözlemsel verilerden daha güvenilir nedensel çıkarımlar yapmamıza yardımcı olur fakat bulgular dikkatle yorumlanmalıdır.